Artykuł  nr 1
Prawo pszczelarskie w Polsce 2026 – co powinien wiedzieć każdy pszczelarz

Pszczelarstwo w Polsce stoi przed istotnymi zmianami prawnymi, które w 2026 r. wprowadzają jasne zasady dotyczące rejestracji pasiek i obowiązków w zakresie zdrowia zwierząt. Nowe przepisy mają na celu pełne wdrożenie unijnego „prawa o zdrowiu zwierząt” oraz uporządkowanie dotychczasowych zasad poprzez nową krajową ustawę o zdrowiu zwierząt.

1. EU „Animal Health Law” – rozporządzenie (UE) nr 2016/429

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/429 z 9 marca 2016 r. (tzw. prawo o zdrowiu zwierząt) jest podstawowym aktem unijnym dotyczącym przenośnych chorób zwierząt, ich monitorowania, zapobiegania i kontroli. To rozporządzenie obowiązuje we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej bezpośrednio od 21 kwietnia 2021 r..

Choć rozporządzenie nie wymienia szczegółowo pszczół jako odrębnej kategorii, to jego szeroki zakres obejmuje zwalczanie chorób zakaźnych u zwierząt gospodarskich, a państwa członkowskie muszą do niego dostosować krajowe systemy nadzoru weterynaryjnego i ewidencjonowania.

2. Nowa Ustawa o zdrowiu zwierząt – Polska adekwatna odpowiedź

W Polsce kluczowy akt dostosowujący krajowe prawo do unijnego „prawa o zdrowiu zwierząt” to Ustawa z 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz.U. 2025 poz. 1795). Została podpisana pod koniec 2025 r. i weszła w życie z vacatio legis, rozpoczynając nową erę przepisów weterynaryjnych w Polsce.

Główne cele ustawy to:

  • pełna implementacja zasad i mechanizmów wynikających z unijnego rozporządzenia 2016/429,

  • określenie zasad zwalczania chorób zakaźnych oraz nadzoru weterynaryjnego,

  • ujednolicenie ram prawnych dotyczących gospodarstw i utrzymywania zwierząt gospodarskich,

  • modernizacja zasad funkcjonowania państwowej inspekcji weterynaryjnej.

3. Obowiązek rejestracji pasieki – nowy porządek prawny

Kogo dotyczy rejestracja?

Od 18 marca 2026 r. każda pasieka w Polsce musi być zarejestrowana w ewidencji weterynaryjnej, niezależnie od:

  • liczby uli,

  • celu utrzymania pszczół (hobbystyczny, amatorski czy profesjonalny),

  • miejsca lokalizacji (ogród, balkon, dach, teren miejski).

To oznacza, że nawet jedna rodzina pszczela podlega obowiązkowi ewidencyjnemu i musi być zgłoszona.

Jak przeprowadzić rejestrację?

Proces rejestracji wygląda tak:

  • Zgłoszenie pasieki do właściwego Powiatowego Lekarza Weterynarii (PLW) – należy to zrobić co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem utrzymywania pszczół, albo niezwłocznie, jeśli pasieka już istnieje.

  • W zgłoszeniu podaje się lokalizację pasieki, typ i liczbę rodzin pszczelich/uli.

  • Po zarejestrowaniu otrzymuje się numer identyfikacyjny pasieki, który jest podstawą ewidencyjną w-systemie weterynaryjnym.

  • Dane należy aktualizować w przypadku zmian, a informacje o liczbie uli przekazywać PLW dwa razy w roku (np. na koniec marca i września).

Dlaczego rejestracja jest ważna?

Rejestracja pasieki ma charakter monitorujący i epidemiologiczny – dzięki niej inspekcja weterynaryjna może:

  • szybciej reagować na choroby pszczół,

  • monitorować sytuację epizootyczną w regionie,

  • planować działania profilaktyczne i kontrolne.

—

4. Zwalczanie chorób pszczół w świetle nowych przepisów

Zmiany w zwalczaniu chorób pszczół

Nowa ustawa z 2025 r. znosi automatyczny obowiązek zwalczania niektórych chorób pszczół, między innymi zgnilca amerykańskiego (American Foulbrood – AFB) jako choroby zwalczanej z urzędu. Decyzje o zwalczaniu konkretnych chorób i sposobach działań podejmowane są teraz przez odpowiednie rozporządzenia wykonawcze ministra rolnictwa lub weterynarii.

Oznacza to, że ciężar decyzji o metodach i ewentualnych działaniach sanacyjnych przenosi się bardziej na właściciela pasieki i organy wykonawcze, niż jest określony automatycznie w ustawie.

5. Co to oznacza dla pszczelarzy?

Podsumowując najważniejsze praktyczne konsekwencje:

✅ Rejestracja pasieki jest obowiązkowa – dla każdego posiadacza pszczół bez wyjątku.
✅ Pasieki będą ujmowane w ewidencji weterynaryjnej i otrzymają numer identyfikacyjny.
✅ Dane pasieki trzeba regularnie aktualizować, szczególnie o zmianie liczby uli.
✅ Zakres obowiązków w zakresie chorób pszczół uległ zmianie – zasady zwalczania chorób będą określane przez akty wykonawcze.

❗ Brak rejestracji po 18 marca 2026 r. jest naruszeniem obowiązków prawnych wynikających z ustawy o zdrowiu zwierząt dostosowanej do UE.

6. Podsumowanie – dlaczego to ważne dla środowiska pszczelarskiego

Nowe przepisy kończą tzw. „szarą strefę” w pszczelarstwie – każdy pszczelarz musi działać formalnie. Choć dla wielu to zmiana organizacyjna i formalna, ma to wyraźny cel: lepsza ochrona zdrowotna pszczół, dokładniejsze monitorowanie chorób i szybsze reagowanie państwa oraz służb weterynaryjnych na zagrożenia epizootyczne. 

 

 ARTYKUŁ NR 2
Czy i jak można lokalizować pasiekę?

Prawo, sąsiedztwo i lokalne zasady dobrej praktyki**

Zakładanie pasieki to nie tylko kwestia wiedzy pszczelarskiej i odpowiedzialności za zdrowie pszczół, ale też przestrzegania zasad bezpieczeństwa i dobrych relacji z sąsiadami oraz lokalną społecznością. W praktyce pszczelarze w Polsce powinni pamiętać zarówno o przepisach ogólnych, jak i o regulacjach lokalnych bądź zwyczajach prawnych, które mogą mieć zastosowanie w ich gminie – również w Grodzisku Wielkopolskim.

1. Brak ogólnych przepisów państwowych o odległościach

W polskim prawie nie istnieje jednolity przepis ustawowy określający minimalne odległości uli od granic działek, domów czy dróg. To oznacza, że nie ma centralnie narzuconych „miejsc parkingowych” dla uli w kodeksie czy ustawie. Regulacje tego typu mogą pochodzić z:

✔ lokalnych uchwał gminnych lub miast,
✔ planów zagospodarowania przestrzennego,
✔ prawo własności i kodeks cywilny jako tzw. „prawo sąsiedzkie”.

2. Prawo sąsiedzkie – czyli co mówi kodeks cywilny?

Najbardziej uniwersalną podstawą oceny konfliktów wokół pasiek jest art. 144 Kodeksu cywilnego („prawo sąsiedzkie”), który stanowi, że:

  • każdy właściciel nieruchomości ma prawo korzystać ze swojej własności,

  • nie może jednak działać w sposób, który „ponad przeciętną miarę” utrudnia korzystanie z nieruchomości sąsiednich.

W praktyce oznacza to, że:

🔹 ule ustawione zbyt blisko granicy działki – tak, że pszczoły latają nisko nad podwórkiem sąsiadów – mogą zostać uznane za zakłócające korzystanie z sąsiedniej nieruchomości;
🔹 sąsiedzi mogą w takim przypadku domagać się usunięcia uciążliwości przed sądem;
🔹 wpływ na ocenę ma lokalny charakter zabudowy, liczba uli, kierunek lotu pszczół itp.

3. „Prawo zwyczajowe” w lokalnych sporach pszczelarskich

Choć prawo zwyczajowe nie jest dziś formalnie obowiązujące, w praktyce sądowej w sporach o lokalizację pasiek czasami powołuje się na historyczne zasady praktykowane w różnych regionach. Na przykład:

  • dawniej przyjmowano, że ule powinny stać minimum 10 m od granicy sąsiada i 30 m od cudzych domów lub drogi;

  • jeżeli nie można było zachować takich odległości, zalecano stosowanie barier (parkanów lub żywopłotów) o wysokości ok. 3 m, które powodowały, że pszczoły wznosiły swój lot nad głowami ludzi.

Choć takie normy nie mają dzisiaj mocy prawnej, praktyka ta stanowi często punkt odniesienia w sporach sąsiedzkich i może pomóc minimalizować konflikty.

4. Uchwały lokalne i plany zagospodarowania

Niektóre gminy uchwalają lokalne przepisy lub uchwały dotyczące warunków utrzymania pszczół, szczególnie na terenach zabudowanych lub rekreacyjnych. Przykładem były uchwały miejskie o odległościach uli od dróg publicznych i budynków mieszkalnych (np. w innych polskich miastach), które:

✔ wskazywały konkretne odległości (np. 10 m od granic, ulic itp.),
✔ wymagały oznakowania i zapewnienia bezpiecznych barier wokół uli,
✔ określały wymagania dotyczące rodzaju pszczół (łagodne rasy).

Jednak często takie uchwały były podważane jako przekraczające uprawnienia rad gminnych, ponieważ kwestie pszczelarskie w dużej mierze rozpatrywane są przez prawo cywilne, a nie przez przepisy porządkowe.

📍 W przypadku Grodziska Wielkopolskiego nie udało się wprost znaleźć jednolitej, obowiązującej uchwały miejskiej dotyczącej lokalizacji pasiek – dlatego w pierwszej kolejności należy sprawdzić aktualny miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP) lub skontaktować się z Urzędem Miejskim oraz Wydziałem Rolnictwa/Środowiska w Grodzisku Wlkp. w celu ustalenia, czy istnieją lokalne ograniczenia lub zalecenia dotyczące pozyskiwania ulokowania uli (np. w obrębie terenów zabudowanych czy ochronnych).

5. Dobre praktyki lokalizacji – jak unikać konfliktów?

Nawet bez szczegółowych przepisów, warto stosować dobre praktyki, które są powszechnie zalecane przez środowisko pszczelarskie oraz ekspertów:

🐝 Zachowaj odległość uli:

  • rekomendowane min. 10 m od granicy działki,

  • jeśli ule są bliżej, warto zastosować barierę (parkan/żywopłot) wysokości co najmniej ok. 2–3 m, która wymusi wznoszenie lotu pszczół nad głowami ludzi.

🌿 Kierunek lotu:

Ustawienie uli tak, by lot pszczół nie wiódł bezpośrednio nad miejscami intensywnego przebywania ludzi (np. tarasy, wejścia do domów) minimalizuje ryzyko konfliktów.

🤝 Rozmowa z sąsiadami:

Choć nie jest prawnie obowiązkowa, uzyskanie zgody sąsiada lub przynajmniej jego akceptacji znacznie poprawia relacje i może uchronić przed potencjalnymi sporami.

🏙️ Sprawdzenie lokalnych zasad:

Przed założeniem pasieki warto:

  • skontaktować się  z Urzędem Miejskim w Grodzisku Wielkopolskim,

  • sprawdzić miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego,

  • zapytać o ewentualne lokalne uchwały o utrzymaniu zwierząt gospodarskich lub działalności rolniczej.

Podsumowanie

➡ W Polsce nie ma jednej ogólnokrajowej normy określającej miejsca, gdzie można lub nie można ustawiać uli, ale pszczelarze muszą brać pod uwagę prawo sąsiedzkie (art. 144 K.c.) oraz lokalne akty prawne i dobre praktyki.

➡ Dobre relacje z sąsiadami, umiejętne rozmieszczenie pasieki i właściwe bariery mogą często rozwiązać problemy, zanim przerodzą się w konflikty prawne.

➡ W Grodzisku Wielkopolskim warto uzyskać informacje od lokalnych władz dotyczące planów zagospodarowania i ewentualnych ograniczeń – to najlepszy sposób, by działać zgodnie z lokalnymi wymaganiami.

 

a row of beehives sitting next to each other in a field

Nasza misja

Zrzeszanie pszczelarzy z terenu powiatu grodziskiego
i wszechstronna pomoc w upowszechnianiu i wdrażaniu nowoczesnych metod hodowli i gospodarki pasiecznej, wzbogacanie pożytków pszczelich, podejmowanie działań zapobiegających zatruciu pszczół oraz  pomoc w zwalczaniu  chorób pszczół, Promocja produktów pszczelich i wiedzy na temat znaczenia pszczół i pszczelarstwa.

Skontaktuj się z nami

mail: kologrodziskwlkp@gmail.com

tel. +48 727 943 217 

 

Strona www stworzona w kreatorze WebWave.